Thời kỳ nô lệ: Nước ta trải qua một ngàn năm bị phương Bắc đô hộ, chịu nhiều áp đặt và đau thương.
Thân thế Ngô Quyền:
Sinh năm 898 tại Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội), có cha là Ngô Mân (châu mục Đường Lâm).
Sử sách ghi lại khi sinh ra có ánh sáng lạ, tướng mạo khác thường (có ba nốt ruồi ở lưng) với dáng đi như hổ, mắt sáng như chớp, trí dũng song toàn.
Năm 920, ông đi theo Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, lập nhiều chiến công lớn và được gả con gái, phong làm thứ sử trấn giữ Ái Châu.
2. Nguyên nhân cuộc chiến Bạch Đằng (938)
Sự phản trắc của Kiều Công Tiễn: Mùa xuân năm 937, phản tướng Kiều Công Tiễn sát hại Dương Đình Nghệ để đoạt chức Tiết độ xứ, gây phẫn nộ trong nhân dân.
Ngô Quyền hành động: Không do dự, Ngô Quyền kéo quân về vây đánh để trừng trị kẻ phản quốc.
Nhà Nam Hán can thiệp: Kiều Công Tiễn hoảng sợ sai sứ sang cầu cứu nhà Nam Hán. Vua Nam Hán nhân cơ hội này sai con trai là Lưu Hoàng Tháo chỉ huy thủy quân sang xâm lược nước ta lần thứ hai, bản thân vua Nam Hán đóng quân ở Quảng Tây để tiếp ứng.
3. Trận chiến trên sông Bạch Đằng (Cuối năm 938)
Thiên tài quân sự của Ngô Quyền: Ông nhận định rằng thuyền giặc to lớn có lợi thế khi thủy triều lên, nhưng địa hình sông Bạch Đằng có thể lợi dụng để đánh bại chúng bằng cách đóng cọc ngầm bịt sắt dưới lòng sông. Khi triều lên giặc vượt qua, triều rút cọc ngầm sẽ đâm thủng thuyền.
Chuẩn bị: Quân dân ta ngày đêm lên rừng đẽo gỗ nhọn, bịt sắt, cắm hàng nghìn cọc ngầm ở những nơi hiểm yếu tại cửa sông Bạch Đằng.
Diễn biến trận đánh:
Cuối năm 938, triều nước dâng cao, Lưu Hoàng Tháo kéo đại quân thủy tiến vào.
Ngô Quyền cử thuyền nhỏ ra khiêu chiến rồi giả thua bỏ chạy, dụ địch đuổi theo vượt qua bãi cọc ngầm.
Khi thủy triều bắt đầu rút mạnh, hàng cọc nhọn nhô lên xé toạt thân thuyền giặc.
Các mũi quân của Ngô Quyền từ hai bên bờ và các hướng đồng loạt đánh ập vào, giáp lá cà quyết liệt kết hợp mai phục bắn tên.
Thuyền giặc vỡ tan tảng, quân Nam Hán chết đuối và thiệt hại nặng nề. Lưu Hoàng Tháo bị tiêu diệt ngay trên trận địa.
4. Ý nghĩa lịch sử và hệ quả
Chấm dứt ngàn năm Bắc thuộc: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam, là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền dân tộc.
Khai sinh kỷ nguyên tự chủ: Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền lên ngôi Xưng Vương, chọn Cổ Loa làm kinh đô, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho non sông đất nước sau ngàn năm nô lệ.
Tôn vinh: Dù chỉ trị vì vỏn vẹn 6 năm rồi qua đời (944), tên tuổi của Ngô Quyền đã sống mãi như ngọn cờ đầu tiên trên hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Bình luận