Ngày xưa, mường Vong có khu rừng Bái Mân. Giữa rừng là làng người ở. Nương rẫy lúa ngô hơi tốt. Ngô lúa đang xanh tươi, thì có trận lũ to ập đến. Mưa suốt bảy ngày tám đêm, hạt mưa bằng quả cà quả khế. Nước ngập cây cỏ, rừng luồng, nước tràn lên ruộng lúa, rẫy ngô. Người Bái Mân đành kéo nhau lên núi thật cao để sinh sống.

Khi mưa tạnh, nước rút đi, ngô, lúa, sắn, khoai cũng thi nhau thối mục. Suối trước làng bị lũ lấp vùi không còn dấu vết. Người làng bỏ đi. Bái Mân vắng vẻ bóng người. Riêng hai mẹ con Mân ở lại làng Bái Mân, vẫn làm nương, làm ruộng, trồng sắn nuôi thân. Rẫy của Mân phát quang hôm nay, thì ngày mai cây cối lại um tùm như chưa hề có ai đụng dao, đụng rìu đến. Mẹ bảo Mân bỏ đám rẫy ấy đi để làm đám khác. Mân tiếc nơi này tốt đất nên cứ phát bừa, Mân chặt cây đến cùn dao, nhưng đâu cũng vào đấy, cây cối vừa đổ rạp xuống, cây cối lại đứng lên xanh um trở lại. Mẹ bảo Mân:

– Nhà ta thiếu tay đàn ông, nên rẫy khó phát nên.

Mân lắc đầu nói:

– Tay con cũng khỏe như tay đàn ông.

Nói rồi Mân lại nhìn lên cây đa, ở ngọn cây đa này có một con chôm^[1] to như cột nhà. Lúc đầu hai mẹ con lo con chôm biết phá rẫy, cắn người, mãi sau thấy hôm nào chôm cũng nằm ì trên cành cây thì Mân và mẹ cũng yên lòng.

Một hôm hai mẹ con lên đến chân rẫy thì văng vẳng có tiếng người đuổi nai phá lúa. Đi hẳn vào nương và gọi xem là ai thì chẳng còn nghe tiếng đuổi nai đâu nữa, tìm mãi thì thấy có dấu chân người in trên đất rẫy. Con chôm thì vẫn nằm lặng trên cành cây đa. Khi về nhà Mân nhìn các ống luồng đựng nước ở nhà lều thì ống nào cũng đầy ắp nước, mặc dù trời không hề có một giọt mưa.

Đêm ấy, Mân nằm mơ thấy có người hò hét đào gốc, đẵn cây. Sáng ra, Mân lên rẫy nhìn thấy đám rẫy được dọn sạch quang, chỉ có nền đất màu mỡ chờ tra hạt. Mân về kể lại với mẹ. Hai mẹ con đều lấy làm lạ. Ai đấy hẳn là thương cảnh nghèo của mẹ con nàng mà đến giúp. Mẹ Mân bảo: “Người ấy nếu là con trai thì mẹ gả Mân cho đấy!”.

Tối đến, hai mẹ con trở về thì lại thêm điều mới lạ nữa. Túp lều sàn của họ không cánh mà bay, thay vào chỗ nền đó là một tòa nhà cao cửa rộng.

Cũng lúc ấy, ở trên nương, con chôm liền hóa ra một chàng trai khôi ngô, tuấn tú, áo quần trắng toát. Chàng dẫn một đoàn người ra nương phát cây, đào gốc. Chẳng bao lâu rẫy đã sạch, nương thêm rộng. Làm xong việc, chàng áo trắng đi lại gốc đa, chàng vẫy tay mấy cái thì đoàn người kia cũng biến đi, còn chàng chui ngay vào vỏ con chôm, leo lăn nằm ở cành cây đa. Hai mẹ con Mân trở lên nương, chỉ kịp nhìn thấy người con trai quần áo trắng toát chui vào vỏ con chôm, họ càng lo sợ. Hai mẹ con lại bảo nhau ngồi rình trong bụi. Quả nhiên, được một lúc thì con chôm cựa mình, vỏ chôm tách làm hai và chàng trai nọ lại bước ra, tụt xuống đất. Chàng cất vỏ chôm vào rễ đa rồi mới ra rẫy làm việc.

Chờ cho chàng Chôm ra đến giữa nương, Mân liền chạy ra gốc đa cất ngay vỏ chôm của chàng đi. Nghe tiếng động, chàng Chôm giật mình quay lại thì thấy hai mẹ con Mân đón đường. Không biến được vào vỏ nữa, chàng bèn phải nói rõ ý muốn lấy Mân làm vợ cho mẹ Mân biết. Mẹ Mân gật đầu ưng thuận.

Từ ngày có chàng Chôm làm rể, nhà Mân mỗi ngày một giàu.

Ngày ngày vợ chồng Chôm lên rẫy, mẹ Mân ở nhà chăm nom cửa nhà Mân hỏi chồng:

– Bây giờ nhà ta no đủ rồi, mà không có người làng thì vắng vẻ lắm.

Chàng chưa trả lời, Mân nói tiếp:

Từ năm lũ vùi mất con suốt, dân làng mới bỏ đi nơi khác chàng ạ.

Chàng Chôm hiểu ý, nói:

– Nàng đừng lo, anh sẽ đào giếng khơi phai để dắt nước về làng, lúc ấy chúng ta sẽ gọi dân làng trở về.

Ngay tối hôm ấy, vợ chồng Chôm lên chỗ suối bị vùi lấp. Chàng ngắt một lá sa nhân, cuộn tròn làm loa kèn, rồi thổi lên mấy tiếng “toe toe” thì có hàng trăm người to lớn hiện ra, tiến đến trước mặt vợ chồng Chôm.

Họ cùng vợ chồng Chôm khơi xong lòng suối. Nước từ ngọn núi Bái Mân ập về. Vợ chồng Chôm lại làm thêm phai dẫn nước vào ruộng để cày cấy. Lúa ngô cứ mùa mùa thi nhau về với vợ chồng Chôm.

Tin đồn nhà Mân giàu có loan khắp vùng. Dân làng Bái Mân kéo nhau về xem. Họ thấy lúa ngô xanh tốt, suối Bái Mân đã lại có dòng nước chảy. Mân nói với dân làng:

Đất ta tốt, nước ta ngọt, làm ăn dễ dàng giàu có, mời dân làng ta trở về Bái Mân thôi.

Nghe lời Mân, mấy ngày sau làng Bái Mân lại có nhiều người, nhiều trâu bò, gà lợn. Vợ chồng Mân giúp họ dựng nhà làm cửa, giúp giống ngô, giống lúa.

Dân làng ai cũng khen mẹ Mân kén được rể hiền lành, tài giỏi, khen Mân là cô gái khéo tay hay nết, đã giúp bản làng Bái Mân làm nên bát cơm bông lúa.

Liễu Hạnh công chúa

Năm 1557, đời nhà Hậu Lê, ở thôn An Thái, làng Vân Cát, huyện Vụ Bản, thuộc tỉnh Nam Định ngày nay, có bà Lê Thái Công mang thai gần đến kỳ sinh nở, mắc phải bệnh suy nhược, chỉ thích ăn toàn hoa quả, không có thuốc nào chữa khỏi.
Một hôm, có một vị đạo sĩ đến ra mắt, xin chữa bệnh cho bà. Trước bàn thờ, người đạo sĩ này đọc mấy câu thần chú, rồi vứt chiếc búa ngọc xuống đất. Ông Lê Thái Công bỗng ngã ra bất tỉnh, rồi thấy mình được đưa lên Thiên đình. Tại đây, Thái Công thấy mình dự một bữa tiệc lớn, do Ngọc hoàng đãi. Ông thấy Công Chúa Quỳnh Nương lỡ tay làm rơi chén ngọc, bị đày xuống trần gian.
Khi Thái Công tỉnh dậy, thì hay tin là phu nhân vừa sinh được một cô con gái. Thái Công sung sướng đặt tên con là Giáng Tiên.
Lớn lên, Giáng Tiên xinh đẹp thêm, giỏi văn thơ, đánh đàn thổi sáo và soạn nhiều bài hát rất hay. Năm 18 tuổi, nàng kết duyên cùng Đào Lang là con nuôi của một vị quan nghỉ hưu trí ở cùng làng.
Ba năm sau, vào ngày mồng 3 tháng 3, Giáng Tiên đột ngột từ trần. Người ta nói nàng là tiên trở về trời. Tuy nhiên, Ngọc hoàng thấy nàng chưa hết hạn đi đày, bắt nàng phải trở xuống thế gian. Lần này, nàng xuất hiện dưới lốt một vị nữ thần, đi theo là 2 ngọc nữ Quế Nương và Thị Nương. Theo lệnh thiên đình, 3 vị tiên nữ đã hiện xuống giữa ban ngày ở vùng Phố Cát, tỉnh Thanh Hóa.
Ba nàng tiên đã lập chỗ ở giữa một nơi phong cảnh thật đẹp của nước Việt. Chẳng mấy chốc, cả vùng đều biết tiếng các vị tiên nữ, vì những phép linh thiêng của 2 nàng. Dân chúng tỏ lòng biết ơn, đã xây một ngôi đền thờ cạnh núi, để thờ. Đền thờ này được gọi là đền thờ Công Chúa Liễu Hạnh.
Công Chúa Liễu Hạnh thường hiện ra ban phúc lành cho dân chúng. Triều đình nghe danh tiếng, đã phong tặng nàng làm Thượng Đẳng Phúc Thần.
Vào cuối đời Lê, có một vị lão quan 80 tuổi, một hôm nằm mơ thấy Công Chuá Liễu Hạnh đi giữa 2000 tiên nữ theo hầu, mang đến cho ông một chiếu sắc của Ngọc hoàng. Trong giấc mơ, ông thấy Công Chúa Liễu Hạnh lên xe mây, có rất nhiều cờ bay lộng lẫy dẫn đường, và thấy có vô số nhạc công đi theo. Người ta đoán rằng Công Chúa đã hết kỳ hạn ở trần gian, nay đã trở về trời.
Trong thời gian còn ở Thanh Hoá, Công Chúa Liễu Hãnh đã ngao du khắp nước Việt, nhất là ở Lạng Sơn. Nàng thường hay lui tới các thắng cảnh ở Kinh Đô. Có lần, nàng đã giả dạng làm một cô hàng bán rượu ở Hồ Tây, để họa thơ với danh sĩ Phùng Khắc Khoan cùng hai người bạn của ông họ Ngô và Lý.
Sau khi Liễu Hạnh về trời, hai tiên nữ Quế Nương và Thị Nương thường đứng ra làm trung gian cho dân chúng cầu xin đến Công Chúa. Dân gian tin tưởng Bà Chúa Liễu, lập đền thờ bà khá trọng thể ở Phủ Giầy, Nam Định, nơi nàng đầu thai. Dân cũng lập đền thờ Bà Chúa Liễu ở Phố Cát và Đền Sòng tại Thanh Hoá, nơi nàng xuống trần lần thứ hai.
Tại Hà Nội, có Đền Sùng Sơn ở đường Hàng Bột, thờ bà Chuá Liễu. Hàng năm, đến ngày kỉ niệm Công Chuá Liễu Hạnh, người ta tưng bừng rước lễ, dân chúng đã đi dự hội rất đông.

Truyện Mồ côi xử kiện

Ngày xưa, ở xứ của dân tộc Nùng, có một chàng trai mồ côi cả cha lẫn mẹ nhưng rất hoạt bát, thông minh, người làng gọi là chàng Mồ Côi. Một viên quan trấn nọ thấy Mồ Côi thông minh hoạt bát, liền đưa chàng về hầu điếu đóm. Trong những buổi xử kiện, viên quan đều cho Mồ Côi đi theo. Vì vậy dần dần, Mồ Côi cũng biết cách xử kiện.

Nhiều buổi say rượu hoặc mỏi mệt, quan cũng cho phép mồ côi hòa giải những vụ xích mích nho nhỏ. Chàng thường nghe ngóng cẩn thận, nói năng hòa nhã.

Nhờ có trí thông minh, chàng phân xử đâu ra đấy, nên đã nhiều lần làm cho cả bên nguyên lẫn bên bị hài lòng. Vì thế quan lại càng tin dùng. Còn dân thì mỗi lần phải đưa nhau lên cửa quan, thường muốn được Mồ Côi xét xử.

Một hôm, có vụ một chủ quán ở chợ kiện một ông cụ già.

Chủ quán thưa rằng:

• Hôm nay nhà hàng của chúng tôi bị ông cụ này làm động. Ông cụ vào nhà hàng, giở gói cơm nắm ra ăn. Vừa ăn, cụ vừa nhìn vào tủ hàng đầy thức ăn, và hít rồi nuốt vào cả những hương vị của những bát bò kho, những con gà sống thiến luộc, nồi cá kho ngon, những con vịt rán tẩm phẩm hồng thơm phức của cửa hàng.
• Vì cụ hít và nuốt hết mùi thơm của thịt, nên cửa hàng tôi hôm nay không bán được cho ai nữa. Sau khi hít hết hương vị thịt hàng của tôi để ăn xong bữa cơm, ông cụ cảm ơn một câu, rồi ra đi và không trả tiền. Bất đắc dĩ tôi phải đưa ông cụ đến đây để nhờ quan lớn minh xét.

Quan quay sang hỏi cụ già. Ông cụ trả lời:

• Tôi vào hàng ngồi nhờ ăn miếng cơm nắm. Tôi không mua thịt, mua cơm của nhà hàng, thì sao lại cứ nằng nặc đòi tiền tôi.

Mồ Côi nghe thế quay qua hỏi chủ quán:

• Có phải chủ quán tố cáo ông cụ này hít mất hương vị lợn quay, gà luộc, vịt rán của nhà hàng không?

Chủ quán đáp:

• Đúng như thế ạ!

Mồ Côi quay lại hỏi cụ già:

• Cụ có nhận rằng cụ đã hít hương thơm lợn quay, gà luộc, vịt rán của nhà hàng không?

Cụ già đáp:

• Tôi nhận rằng có.

Mồ Côi nói:

• Thế là đã rõ. Ông cụ đã hít hương vị của nhà hàng, thì ông phải bồi thường cho nhà hàng mới đúng lẽ. Vậy chủ quán muốn bồi thường bao nhiêu?

Chủ quán đáp nhanh:

• Hai đồng!

Mồ Côi nói:

• Nói như thế không có bằng chứng. Tôi muốn hỏi tất cả số thịt quay, gà luộc, vịt rán giá bao nhiêu?
• Hai mươi đồng.
• Đúng như thế hãy còn là rẻ. Vậy cụ già, cụ hãy đi vay đâu đưa đến đây hai mươi đồng để tôi phân xử cho.

Nghe nói, ông cụ già giãy nảy, rơm rớm nước mắt nói:

• Ô hay, như vậy còn đâu là lẽ phải? Tôi có đụng chạm đến thức ăn của nhà hàng đâu mà bắt tôi phải trả ngần ấy tiền.
• Cụ cứ đưa tiền đến đây để tôi phân xử.
• Tôi chỉ có hai đồng bạc trắng đây mà thôi.
• Cũng được.

Mồ Côi thản nhiên cầm lấy hai đồng bạc bỏ vào một cái bát, rồi úp một cái bát khác lên, đưa cho cụ già và nói:

• Cụ hãy cầm bát xóc lên cho đủ mười lần. Còn chủ quán, ông hãy chịu khó vểnh cả hai tai lên mà nghe.

Hai người tuy chưa hiểu nhưng cũng cứ làm theo. Khi đồng bạc trong bát úp đã kêu lạch cạch đến mười lần. Mồ Côi phán:

• Ông cụ già này đã hít hương vị tất cả lợn quay, gà luộc, vịt rán của nhà hàng, mà những món ấy giá trị đến hai mươi đồng bạc trắng. Bây giờ chủ quán cũng được nghe đủ tiếng kêu của những đồng bạc trắng rồi đấy.

Thế là ông già này đã bồi thường cho chủ quán đủ số tiền trả cho hương thơm của thức ăn. Như vậy là công bằng: Một bên “hít mùi thịt”, một bên “nghe tiếng bạc”.

Nói xong, Mồ Côi trả lại hai đồng bạc trắng cho cụ già rồi tuyên bố kết thúc vụ kiện.

Chuyện cổ tích Trạng lường cân voi

Lương Thế Vinh (1441-1496) là nhà toán học, Phật học, nhà thơ nổi tiếng thời Lê Sơ. Ông quê làng Cao Hương, nay là thôn Cao Phương, xã Liên Bảo, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (Việt Nam). Lương Thế Vinh vẫn được người đời quen gọi là Trạng Lường. Lí do là vì ngay từ nhỏ, ông đã tỏ ra rất giỏi trong việc đo lường. Ông đỗ Trạng nguyên năm 1463 đời vua Lê Thánh Tông.

Khi đến tuổi trưởng thành, có lần Lương Thế Vinh đến một khúc sông, thấy mấy người đang bàn tính với nhau tìm cách đo chiều rộng của con sông để bắc cầu. Hôm đó nước sông dâng cao và chảy xiết, nên không thể bơi qua. Lương Thế Vinh bèn góp ý: “Không cần sang sông làm gì. Các ông tìm cho tôi mấy cái cọc, tôi sẽ đo giúp.

Lúc đầu, mấy người nọ tưởng ông nói đùa, không tin. Nhưng chỉ sau một lúc đóng cọc, ngắm nghía và tính toán, ông đã cho họ biết khúc sông rộng bao nhiêu thước. Thì ra từ thời đó, Lương Thế Vinh đã biết đến kiến thức về tam giác đồng dạng.

Tương truyền, có lần, đoàn sứ bộ nhà Minh sang nước ta. Vua Lê Thánh Tông cử trạng nguyên Lương Thế Vinh đón tiếp. Trưởng đoàn sứ Minh vốn nghe tiếng trạng nguyên Việt chẳng những nổi tiếng về văn chương, mà còn có trí thức uyên bác về khoa học, bèn hỏi: “Có phải ông là người làm ra sách Đại thành toán pháp?”

Lương Thế Vinh khiêm tốn, đáp: “Vâng, đúng vậy!”

Nhân lúc đó có con voi đang kéo gỗ dưới sông lên, sứ Tàu bèn thách: “Vậy quan trạng có thể cân xem con voi kia nặng bao nhiêu được không?”

“Được chứ!” Dứt lời, Lương Thế Vinh lấy chiếc cân, xăm xăm đi ra phía sông để cân voi. Sứ Tàu phì cười, nói: “Xem ra chiếc cân quan trạng chỉ đủ cân được cái đuôi voi thôi!” “Thì chia nhỏ voi ra nhiều phần để cân.” Lương Thế Vinh trả lời.

Sứ Tàu lại châm chọc: “Ông định mổ thịt voi chắc? Nhớ phần tôi miếng gan nhé!” Lương Thế Vinh không trả lời. Ông sai lính dắt voi xuống chiếc thuyền lớn đang neo tại bờ sông, đợi khi con voi đã đứng yên thì sai người đánh dấu mép nước bên mạn thuyền, rồi dắt voi lên bờ. Sau đó, ông ra lệnh cho quân lính khuân đá bỏ vào thuyền, cho đến khi thuyền chìm xuống ngang mực nước đã đánh dấu thì thôi. Thế rồi trạng cho bắc cân cân hết số đá trong thuyền và bảo với sứ Minh: “Đây, con voi ông chỉ, nặng chừng này cân!”

Viên sứ Tàu tuy trong bụng đã phục lăn, nhưng bề ngoài vẫn làm vẻ chưa tin, muốn thử tài trạng thêm, bèn xé một tờ giấy bản trong cuốn sách dày và đưa cho trạng một chiếc thước, nhờ đo xem tờ giấy dày bao nhiêu. Tình huống đặt ra thật khó xử. Tờ giấy quá mỏng, mà các nấc chia trên thước vừa lớn, lại không rõ. Nhưng với trí tuệ linh hoạt, Lương Thế Vinh đã nghĩ ngay được cách đo. Ông mượn viên sứ Tàu quyển sách, lấy thước đo chiều dày cả quyển, rồi chia cho số trang sách và tìm ra đáp số trước con mắt thán phục của sứ bộ nhà Minh.

Sưu tầm

Trò chuyện cùng bé

Lương Thế Vinh đã dùng cách gì để cân voi? Thì ra ông đã vận dụng lực nổi của nước. Lương Thế Vinh quả là rất thông minh đúng không nào? Lực nổi của nước còn được ứng dụng vào rất nhiều lĩnh vực trong cuộc sống, ví dụ như làm thuyền bè, làm áo phao nữa đấy các bé ạ.

Nhân vật:

• Trạng Lường (Lương Thế Vinh): Trạng nguyên thời Lê Thánh Tông, nổi tiếng thông minh và tài trí.
• Sứ Minh: Đại diện triều đình nhà Minh sang An Nam.

Tóm tắt:

Sứ Minh sang thăm An Nam với mục đích thử tài trí của người Việt. Một hôm, sứ Minh mang theo một con voi to lớn và thách thức Trạng Lường cân nó. Biết đây là mưu kế của sứ Minh, Trạng Lường đã dùng trí thông minh để giải quyết thử thách một cách ngoạn mục.

Cách giải quyết của Trạng Lường:

1. Đưa voi xuống bến sông: Trạng Lường yêu cầu sứ Minh đưa voi xuống bến sông và dùng thuyền để chở voi.
2. Đánh dấu mực nước: Trạng Lường đánh dấu mực nước trên mạn thuyền khi voi chưa lên.
3. Cho voi lên thuyền: Sau đó, voi được dắt lên thuyền. Nước dâng cao khiến mực nước trên mạn thuyền tăng lên.
4. Đo lượng nước dâng: Trạng Lường dùng thuyền khác để lấy đi lượng nước bằng với lượng nước dâng cao khi voi lên thuyền.
5. Cân lượng nước: Lượng nước được lấy đi được đem đi cân.
6. Tính trọng lượng voi: Từ trọng lượng nước, Trạng Lường tính ra trọng lượng của voi.

Kết quả:

Sứ Minh vô cùng ngỡ ngàng trước cách giải quyết thông minh của Trạng Lường. Mưu kế của sứ Minh bị thất bại, và uy tín của Trạng Lường càng được nâng cao.

Bài học:

• Trí thông minh và sự sáng tạo có thể giúp ta vượt qua mọi thử thách.
• Cần giữ bình tĩnh và tự tin khi đối mặt với khó khăn.
• Tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc giúp ta chiến thắng mọi kẻ thù.

Truyền thuyết về đất nước Triệu Voi

Ngày xưa, ở nước Lào, có nàng Am-ma-la xinh đẹp, hoàng tử Phôn-xa-nga, con trai của Trời, xin cưới nàng làm vợ. Nhưng vua cha ngăn cấm. Hoàng tử bèn trốn xuống hạ giới để kết hôn với nàng Am-ma-la.Mãi đến mười hôm sau vua cha mới biết con trai mình không còn ở trên trời nữa (mười mấy ngày trên trời bằng mười năm ở hạ giới). Trời nổi giận bèn sai tướng Đại Bàng đi bắt hoàng tử về.

Mười năm sống với nhau, vợ chồng Phôn-xa-nga đã sinh đuọc ba con trai. Các con lớn nhanh như thổi, chẳng mấy năm đã giúp bố mẹ chặt cây phá rẫy.

Một hôm, gia đình hoàng tử đang làm rẫy, tướng Đại Bàng liền sà xuống cắp hoàng tử bay về trời.

Từ đó mẹ con nàng Am-ma-la chỉ ngước mắt lên trời mà than khóc. Tiếng khóc ai oán vang đến tai làm Trời khó chịu. Trời liền sai Đại Bàng xuống giết cả mấy mẹ con.

Thấy đại bàng hung hăng tìm kiếm, nàng Am-ma-la và các con chạy vào một cái hang. Cửa hang nhỏ, Đại Bàng không chui vào được, đành bay lượn xung quanh. Không chút run sợ, người con trai thứ hai cầm hòn đá ném trúng ngực Đại Bàng. Chim đau quá phải bay lên cao. Thế là mấy anh em nảy ra ý định dùng nỏ để chống lại Đại Bàng.

Một hôm, Đại Bàng sà xuống cửa hang, liền bị các mũi tên của ba anh em giết chết.

Được tin tướng Đại Bàng đã chết. Trời tức giận vô cùng, liền sai thần Triệu Voi xuống hạ giới, dùng sức mạnh để chà đạp cho nát hết mặt đất. Nữ thần đất nghe tin này liền báo cho ba anh em biết và bày phép thần cho ba anh em chống lại. Ba anh em khi đã có phép thần liền chia nhau giữ các nơi. Người anh cả giữ rừng sâu, anh hai giữ vùng sông nước và em út giữ vùng núi cao.

Khi thần Triệu Voi dẫn đàn voi khổng lồ xuống phá phách làng bản, mới đi đến gần sông Mê Kông đã bị anh hai dùng sức nước phun vào đàn voi. Đàn voi sợ bị nước cuốn đi, phải chạy lên núi.

Khi lên đến núi cao, thần Triệu Voi bị người em út vác cả từng tảng đá lớn ném xuống. Thần Triệu Voi và quân lình phải chạy tan tác vào rừng sâu. Trong rừng sâu, người anh cả đã phục sẵn. Tay cầm khiên tay cầm lao, người anh cả hét lên một tiếng làm rung chuyển cả núi rừng.

Tiếng hét như trăm ngàn ngọn lao cắm vào tai voi. Voi vội lấy hai vành tai để bịt lỗ tai lại. Nhưng tiếng thét mạnh quá làm cho tai voi bẹp dí. Đàn voi sợ quá. Thần Triệu Voi thua to, không dám về trời, sợ bị trị tội.

Lúc này người anh cả mới nói:

– Voi ơi, ta không nỡ giết voi, vì voi với ta không có thù hằn gì. Chỉ vì Trời muốn chia lìa cha mẹ ta mà các ngươi phải chịu tai họa.

Thần Triệu Voi nghe lời nói phải, bèn xin ở lại hạ giới kết bạn với ba anh em.

Hoàng tử Phôn-xa-nga từ khi bị bắt về trời, lúc nào cũng khóc than vì thương vợ nhớ con. Đàn chim te te nghe tiếng khóc, mủi lòng thương bèn xòe cánh kết thành một tấm thảm lớn chở hoàng tử bay khỏi nơi giam để về hạ giới.

Hoàng tử gặp lại vợ con, mừng mừng tủi tủi. Thấy các con đã lớn, hoàng tử liền chia cho mỗi người ở một nơi: người em út ở vùng núi cao, người con thứ hai ở vùng sông nước, người con cả ở vùng rừng rậm.

Hoàng tử dặn: “các con tuy ở ba vùng khác nhau nhưng cùng chung núi rừng, sông suối. Các con phải chung sức, chung lòng để giúp đỡ nhau và canh giữ ba vùng đất nước”.

Sự tích núi Ngũ Hành Sơn

Sự tích núi Ngũ Hành Sơn là câu truyện truyền thuyết của người Chăm, kể về nguồn gốc ra đời của núi Ngũ Hành một danh thắng đẹp nổi tiếng ở Đà Nẵng.

Chiều chiều mây phủ Sơn Trà,
Sấm rền Non Nước trời đà chuyển mưa…

1. Người canh trứng giao long

Ngày xửa ngày xưa, xưa như thế nào không ai biết cả, chỉ biết rằng, đã từ rất lâu rồi, lâu như lời của cụ kỵ ông cha ta truyền lại, có một cụ già sống một thân một mình trong một túp lều nhỏ trên biển vắng. Không ai biết cụ già đã sống ở đó từ khi nào và liệu cục có họ hàng thân thích quanh đấy hay không.

Một hôm, sóng biển bỗng trở nên hung dữ khác thường. Gió bão bắt đầu nổi lên, bầu trời trở nên đen kịt.

Hồi lâu sau, một con giao long rất lớn, từ dưới biển trườn lên đất liền. Nó quằn quại trên bãi cát, có vẻ đau đớn lắm. Đất vẹt hẳn xuống thành những đường ngoằn ngoèo không theo hình thù gì cả. Gió thổi ào ào, cát bụi bay tứ tung, mù mịt.

Gian lều của ông lão rung lên từng hồi, tưởng như không đứng vững được nữa. Rồi bất thình lình, một tiếng rống khủng khiếp vang lên, như xé toang bầu trời ra từng mảnh. Sau tiếng rống đó, con giao long đẻ ra một quả trứng lớn bên cạnh chiếc lều của ông lão. Nó để quả trứng ở đó, rồi trườn dần xuống biển đi mất.

Gió bão cũng dịu dần, mua cũng dần ngơi bớt. bầu trời trở lại yên tĩnh, với những đám mây lờ lững trôi theo từng cơn gió nhẹ.

Một lát sau, từ ngoài khơi có một con rùa vàng rất to tiến vào. Nó đào đất chôn quả trứng vào bãi cát, rồi bò đến trước mặt ông lão nói:

– Ta là thần Kim Quy. Quả trứng này là giọt máu của Long Quân. Ta muốn nhà ngươi phải hết sức bảo vệ!

Ông già đáp:

– Thưa thần Kim Quy! Tôi già yếu thế này, làm sao bảo vể được.

Rùa trao cho ông già một cái móng, và bảo:

– Ta biết! Vậy nhà ngươi hãy cầm lấy cái móng này. Bao giờ có việc gì nguy cấp, hãy đặt nó vào tai, ngươi sẽ được trợ giúp ngay, không phải lo gì cả.

– Được, vậy tôi xin cố gắng hết sức.

2. Ông lão trong truyện sự tích núi Ngũ Hành Sơn

Từ hôm đó, ông lão lãnh một trách nhiệm bảo vệ quả trứng.

Một hôm, từ đằng xa, ông thấy có bóng xe bò đang tiến đến. Khi chiếc xe đến gần, ông lão mới nhìn rõ mấy người trên xe, trông mặt ai cũng hung dữ. Ông già hoảng hốt vì thấy chiếc xe cứ nhằm đúng nơi chôn quả trứng mà tiến đến.

Ông gào thét, giơ tay ra hiệu cho xe chạy sang ngả khác mà không được. Chiếc xe vẫn thẳng hướng trứng mà lao đến.

Trong lúc nguy cấp, ông chợt nhớ tới cái móng rùa. Ông đặt móng rùa vào tai thì bỗng nghe thấy tiếng nói rất xa xăm, rất mơ hồ, dường như chỉ có ong mới nắm bắt được.

– Hãy nằm xuống ngay! Nằm xuống ngay!

Ông vội nằm ngay xuống. Ngay lập tức, ông lão hóa thành một con hổ lớn. Bọn người trên xe thấy hổ, sợ quá, hoảng hốt quay xe trở lại.

Sau lần đó, ông lão nghĩ rằng, nếu cứ chôn trứng thần ở ngoài như thế thì thật không an toàn. Ông cụ bèn quyết định tháo dỡ căn lều của mình, rồi dựng một lều khác che cho trứng thần. Nhưng ông không ngờ rằng trứng thần cứ mỗi ngày một lớn, lớn mãi.

Thoạt tiên, nó đẩy cát ra và nhô hẳn lên mặt đất. Ngày nào ông cụ cũng phải hì hục xúc cát lấp lên. Những hôm trứng thần nhô lên mặt đất, ông cụ lại càng vất vả bội phần. Ông cụ ngày càng già yếu, còn quả trứng ngày một to hơn với tốc độ nhanh chưa từng thấy.

Cuối cùng, nó đội cả căn lều nhỏ bé của ông lên trời.

Nhớ đến lời hứa với thần Kim Quy, ông lão không hề nản lòng. Ông vẫn hết lòng che chắn cho nó. Ông vào rừng chặt cây, nhặt lá về để phủ lên trứng.

Nhưng đến một ngày, lá cây cũng không che kín được trứng nữa. Không những quả trứng ngày một nhô cao, mà nó còn phình to ra. Vỏ trứng là sự pha trộn của rất nhiều màu sắc, lóng lánh dưới ánh mặt trời, trông như một viên ngọc khổng lồ.

Đang bình yên, bỗng tai họa xảy đến. Một bọn vô lại kéo nhau tới đốt căn lều nhỏ của ông. Ông cụ không biết làm thế nào để ngăn chúng. Khi chúng phá tan nát căn lều rồi bỏ đi, ông chỉ còn cách cầu cứu móng rùa.

Ông vừa dứt lời cầu cứu thì trong lòng trứng xuất hiện một cái hang, có đủ giường chiếu sạch sẽ tinh tương như sẵn sàng trải cho ông nằm ngủ. Ông cụ vừa đặt mình xuống thì đã ngủ thiếp đi, không còn biết gì nữa.

3. Cô gái trong quả trứng

Giữa lúc đó, có một cô bé từ trong lòng trứng ra đời ngay bên cạnh giường ông già. Ông cụ vẫn ngủ li bì, không hay biết gì về sự có mặt của cô bé. Nhưng cô bé cũng không vì thế mà bị đói khát hay cô đơn. Sữa từ mạch đá trong hang chảy ra nuôi cô bé, chim thú trong rừng đến làm bạn bè với cô. Những con khỉ mang hoa quả đến cho cô ăn, chim tha bông đến dệt áo cho cô mặc. Cô bé lớn nhanh như thổi và có rất nhiều chim muôn kéo đến làm bạn.

Sau một giấc ngủ dài, ông cụ tỉnh dậy. Ông rất ngạc nhiên khi nhìn thấy một thiếu nữ xinh đẹp ngồi bên cạnh. Thấy ông thức giấc, cô gái mừng rỡ reo lên:

– Cha đã dậy rồi đấy ư? Cha đã ngủ mười lăm năm rồi đấy. Ngày nào con cũng ngồi bên cha, mong cha tỉnh dậy. Hôm nay mong ước của con đã thành sự thực, con vui mừng biết mấy.

Ông cụ ngơ ngác nhìn cô gái vừa nhận ông là cha, rồi nhìn hòn núi đá to lớn, cỏ cây rậm rạp, chim thú đông đúc như một khu rừng vậy. Cái móng rùa vẫn còn ở đầu giường.

Sau một lúc ngơ ngác, ngạc nhiên, ông lão bắt đầu đi xung quanh để tìm lối ra. Hồi lâu tìm kiếm mà ông và cô gái chẳng tìm thấy. “Không nhẽ lại không có lối ra?”. Ông lão tự hỏi. Nghĩ vậy, ông vội cắm móng rùa áp vào tai. Chiếc móng chỉ đường cho ông và cô gái ra khỏi hang, đồng thời báo cho hai người phải làm những gì.

Từ hôm đó, ông già có nhiệm vụ chăm sóc, dạy dỗ con gái của Long Quân. Chim chóc, thú rừng quấn quít bên họ, cuộc sống thật vui vẻ, đầm ấm.

Ngọn núi trước kia chỉ có ông già và cô gái nay đã ngày càng đông đúc hơn. Dân chúng kéo đến khai phá, chả mấy chốc đã hình thành xóm làng.

4. Sự tích núi Ngũ Hành Sơn

Một hôm, có một bọn thổ phỉ không biết từ đâu kéo đến định bổ vây chiếm lấy ngọn núi. Chúng xông tới bắt trói cả già lẫn trẻ đem đi. Ai chống cự sẽ bị chúng giết không tha. Ông già lại cầu cứu móng rùa. Lời ông vừa dứt, một vòng lửa dày bốc lên vây lấy bọn thổ phỉ, không cho một tên nào chạy thoát. Chỉ trong chốc lát, tất cả bọn thổ phỉ đã bị ngọn lửa thiêu cháy.

Nhân dân quanh vùng thấy bỗng dưng có một ngọn núi lớn xuất hiện ở địa phương mình thì lấy làm lạ. Càng lạ hơn sau khi thấy dân chúng ở khu vực ấy lại có thể chống lại bọn thổ phỉ. Họ đều cho là Ngọc Hoàng thượng đế đã phái thần tiên xuống trần cứu giúp muôn dân. Thế rồi không ai bảo ai, hễ có việc gì quan trọng hay có bệnh gì trong người, họ đều đến gặp cô gái và ông già để cầu khẩn và xin thuốc.

Thấy dân cư trong vùng kéo đến xin thuốc đông quá, cô gái lấy những mảnh đá màu xanh, màu đỏ sáng lấp lánh buộc lại với nhau, rồi ném ra xung quanh chỗ ngồi. Bỗng nhiên, trên mặt đất mọc lên một loài cây, hoa của nó có năm cánh chữa bệnh sốt rét rất hiệu nghiệm. Dân quanh vùng gọi đó là hoa tứ quý. Tiếng lành đồn xa, công dụng của hoa tứ quý cùng tài phép, sắc đẹp của cô gái lan đi khắp nơi. Ai cũng nhắc đến cô với tấm lòng trìu mến.

Tiếng đồn lan nhanh đến kinh thành. Vua nghe tin, bèn sai quân mang lễ vật đến cầu hôn cho hoàng tử. Khi nhận được lá thư do chính tay nhà vua viết cùng nhiều lễ vật, ông già rất lúng túng kkhoong biết xử trí ra sao. Giữa lúc ấy, rùa vàng từ dưới biển hiện lên, báo tin cho ông biết là Long Quân đã bằng lòng gả. Cô gái từ biệt cha nuôi lên kiệu về cung. Còn ông già trả lại móng cho rùa thần, rồi cưỡi lên lưng rùa đi biệt. Từ đấy, không ai còn thấy nàng tiên nhỏ cũng như ông già nữa.

Ngày nay, ngọn núi ấy chính là ngọn núi đẹp nhất nổi lên ở bờ biển Quảng Nam. Người ta gọi nó là núi Ngũ hành (hay còn gọi là Ngũ Hành Sơn). Ở phía Tây núi có sông Vĩnh Điện chảy ra cửa Hàn. Người ta bảo sông đó cũng như sông Cảm Lệ, sông Hàn đều do bà vợ Long Quân vô tình tạo ra trong lúc quằn quại khi sinh nở.

Truyện Từ Thức gặp tiên [Sự tích động Từ Thức]

Từ Thức gặp tiên là truyện truyền thuyết kế lại mối lương duyên giữa người trần với tiên nữ, và nguồn gốc sự tích động Từ Thức ở Thanh Hóa ngày nay.

1. Cuộc gặp gỡ bất ngờ

Vào đời nhà Trần, ở Châu Ái có một chàng trai trẻ tuổi tên là Từ Thức. Từ Thức mới hai mươi tuổi đã được bổ làm quan huyện. Nhưng vị quan huyên trẻ tuổi này lại không ham hố chốn quan trường, chàng chỉ thích ngâm thơ, vịnh nguyệt và đi ngao du đây đó.

Tháng Giêng năm ấy có hội hoa Mẫu đơn, Từ Thức một mình đi vãn cảnh chùa như những trai làng đi trẩy hội.

Vừa vào đến cổng chùa, Từ Thức đã nhìn thấy một cô gái xiêm áo lụa là đang bị trói buộc ở một gốc cây. Từ Thức hỏi ra mới biết, cô gái đó đã nhỡ  tay làm gãy một cành hoa và bị làng phạt vạ. Vì không có tiền đền làng nên cô gái bị trói ở đó.

Từ Thức cởi tấm áo lương mới, đưa cho bọn tuần canh bán lấy tiền để nộp phạt cho cô gái. Cô gái rất cảm động. Trước khi chia tay, nàng nói:

– Nhà thiếp ở cửa biển ngoài Châu Ái. Khi nào có dịp, mời chàng đến chơi.

Từ hôm đó, Từ Thức ngày đêm mơ tưởng đến cô gái gặp trọng hội hoa Mẫu đơn. Chàng cất công tìm kiếm khắp nơi.

2. Từ Thức gặp tiên

Một hôm, Từ Thức một mình dạo chơi quanh một dãy núi ngoài của biển Thần Phù. Đang đi, bỗng chàng nhìn thấy một cái hang, chàng liền ghé thử vào xem sao. Bước qua của hang, Từ Thức nhìn thấy một lối đi rộng thênh thang. Trước mắt chàng là một tòa lâu đài nguy nga tráng lệ.

Từ Thức còn chưa hết ngạc nhiên, thì từ trong lâu đài một cô gái bước tới. Đó chính là cô gái trong hội hoa năm nào. Cô gái nói:

– Thiếp là Giáng Hương, vốn là tiên nữ trên trời. Từ khi chia tay ở hội hoa, thiếp ngày đêm mong ngóng cuộc hội ngộ này.

Giáng Hương mời Từ Thức ở lại chơi. Thấm thoát đã ba năm trôi qua, nỗi nhớ quê nhà lúc nào cũng canh cánh trong lòng Từ Thức. Chàng quyết định trở về thăm quê. Giáng Hương khóc và nói:

– Thiếp không hẹp hòi mà ngăn trở ý định của chàng. Nhưng vì ở trần gian, tháng ngày ngắn ngủi, sợ chàng về sẽ không còn được như trước nữa.

Từ Thức vẫn một mực không nghe. Giáng Hương phải chuẩn bị một cỗ xe mây đưa Từ Thức trở về nhà. Lúc chia tay, nàng chỉ biết cúi đầu, rơi nước mắt.

3. Sự tích động Từ Thức

Chiếc xe mây đưa Từ Thức trở về bến sông đầu làng. Chàng ngạc nhiên thấy cảnh quê nay đã đổi khác. Chàng hỏi thăm nhà, kể tên bố mẹ nhưng không ai biết cả. Mãi sau chàng mới gặp một ông lão trong xóm chống gậy đi ra. Ông lão suy nghĩ một lúc, rồi nói:

– Khi còn nhỏ, lão nghe nói có cụ tổ bốn đời tên là Từ Thức, nhưng đi chơi bị lạc vào trong núi không thấy về. Chuyện đó xảy ra cách đây đã gần ba trăm năm rồi.

Lúc này, Từ Thức mới nhớ đến lời Giáng Hương nói trước lúc chia tay. Thì ra ba năm ở trên trời bằng với ba trăm năm dưới hạ giới.

Từ Thức thất vọng nhìn ra. Chiếc xe mây đã biến mất từ lúc nào. Chàng ra cửa biển Thần Phù, tìm đường vào hang, nhưng đường vào hang cũng không còn nữa.

Từ đó, không ai nhìn thấy Từ Thức đâu nữa. Quả nói ở cửa biển Thần Phù và hang động vẫn còn ở đó. Người ta đặt tên cho hang động đó là động Từ Thức.

Sự tích bà chúa Ngọc

1. Đôi vợ chồng già và cô gái trẻ

Ngày xưa, ở xã Đại An gần cù lao Huân, tỉnh Khánh Hòa có một đôi vợ chồng già không có con cái. Ông bà ở trong một căn nhà lá dựng bên vách núi, làm nghề trồng dưa. Năm ấy, đến độ dưa chín, sáng nào ra ruộng thăm, ông bà cũng thấy dưa bị hái trộm. Lạ một điều, chỉ có một quả dưa lớn nhất đẹp nhất là bị hái, nhưng kẻ trộm không ăn mà cũng chẳng mang đi. Quả dưa còn nằm ở một chỗ trống, nhưng bưng lên đã thấy bị nẫu.

Thấy sự lạ, hai ông bà bèn bàn nhau cất công để ý rình. Rồi một đêm trăng sáng, họ đến nấp vào một bụi cây cạnh ruộng. Gần đến nửa đêm, bỗng đâu có cô gái trạc độ mười ba mười bốn tuổi tự nhiên hiện ra ở giữa ruộng dưa. Cô gái rón rén đi, nhìn ngắm từng quả dưa một, rồi sau đó, hình như đã chọn được quả ưng ý nhất thì cúi xuống hái lên. Cô ngắm đi ngắm lại mãi, rồi tìm ra một chỗ trống, tung quả dưa từ tay bên này sang tay bên kia, và cứ như thế, một lúc lâu, sau lại ôm lấy quả dưa mà ngắm nghía mãi không biết chán.

Đúng lúc ấy, từ chỗ nấp, hai ông bà chạy ùa cả ra, nắm ngay lấy tay cô gái. Còn cô gái, tuy không chạy trốn kịp nhưng cũng chẳng tỏ ra có chút gì sợ hãi. Cô trả cho họ quả dưa, và khi được hỏi thì cô lễ phép trả lời: Cô là con nhà nghèo không còn cả cha lẫn mẹ, nhà cô ở cách đây rất xa và cô cũng chẳng nhớ được quê mình ở đâu nữa. Thấy cô gái dễ thương, lại nghĩ mình không có con cái, nên ông bà bàn nhau nhận cô về làm con nuôi, rồi cả hai cùng ngủ ý với cô gái.

Còn cô gái, thấy cử chỉ, lời lẽ của hai ông bà đều chân thành thì cô im lặng lắng nghe và suy nghĩ, sau đó nhận lời, rồi cô theo họ về nhà.

Sáng hôm sau, hai ông bà sửa lễ gia tiên, hai bên chính thức nhận nhau là bố mẹ và con cái. Từ đấy trong ngôi nhà của họ, không khí vui vẻ đầm ấm hẳn lên. Hai ông bà hết lòng yêu thương chăm sóc cô, còn cô thì cũng rất mực yêu thương kính trọng bố mẹ.

2. Cô gái trong thân cây gỗ kỳ nam

Một hôm trời đổ cơn mưa lớn, nước lũ ở thượng nguồn tràn về mênh mông, khiến mọi người đều ở trong nhà không ai đi làm được cả. Bố mẹ cô, lẽ dĩ nhiên là rất lo lắng, mong sao cho nước mau cạn để cây cối khỏi bị chết úng, thì cô, do tính tình còn trẻ dại, lại thích nô đùa, cô xuống bên mé nước cậy đá lên, xếp chúng thành một hòn núi giả, lại đi tìm những cành lá gẫy cắm vào xung quanh, để chơi. Thấy vậy, ông bà bực quá, nghĩ rằng con cái chẳng hiểu được lòng bố mẹ, bèn lên tiếng trách cứ rồi la mắng. Nào ngờ, cô gái thấy tủi thân quá, bèn lủi ra đầu hồi nhà, đứng khóc một mình.

Một lúc lâu sau, nhân lúc bố mẹ không ai để ý, cô lại lén ra khỏi nhà, rồi men theo những dải đất cao, đi ra phía bờ biển. Cũng lúc ấy, dập dềnh bên mé nước có một cây gỗ kỳ nam, không biết trôi từ đâu đến. Cô gái còn khóc hồi nữa, rồi nhìn quanh nhìn quẩn, thấy mình hoàn toàn lẻ loi, cô đơn, cô bèn nhảy luôn lên cây gỗ, và một điều kỳ lạ xảy ra: cô gái đã nhập thân vào cây gỗ. Cây gỗ dập dềnh ở đấy một lúc nữa, như có điều gì còn ghi nhớ và lưu luyến, rồi sau đó, theo sóng biển, trôi mãi lên phương Bắc.

Ông bà bố mẹ nuôi cô gái đang bận việc chẻ củi và may vá trong nhà, tưởng con khóc rồi chơi ở ngoài đầu hồi, nên cũng không để ý. Đến mãi sau, khi lên tiếng gọi thì chẳng thấy con đâu! Hai ông bà bèn nháo nhào đi tìm nhưng khắp chốn cùng nơi, cũng vẫn tuyệt âm vô tín. Nước lụt mênh mang như thế, lại đang cuộn chảy mãi ra biển, họ cho là con gái xảy chân đã trôi ra biển mất rồi. Thế là ông bà gào thét, khóc than thảm thiết, sau đó làm lễ cúng chay cho con, và từ đấy trở đi, sống âm thầm, rầu rĩ cho đến cuối đời,

Còn cây gỗ kỳ nam, sau một hồi dập dềnh rồi trôi lên phương Bắc, và cứ thế trôi mãi, trôi mãi… Đến khi sóng lặng gió yên thì đã trôi được cả ngàn dặm đường và dạt vào bờ.

Một buổi sáng dân địa phương nọ ra bờ biển, vô cùng ngạc nhiên thấy có cây gỗ lạ rất đẹp trôi từ đâu đến. Họ bảo nhau mang thừng chão ra buộc vào rồi cùng kéo lên bờ, nhưng hàng trăm người xúm vào mà cây vẫn không nhúc nhích. Họ bèn đóng cọc ghim lại để tìm kế sách khác, và cũng từ đấy, dường như ngay tức khắc, tiếng đồn về cây gỗ kỳ lạ đã lan ra khắp cả vùng.

hoàng tử ở phương Bắc bấy giờ vào tuổi kén vợ, đang đi chu du khắp chốn cùng nơi để tìm cho ra một người ưng ý. Khi đến vùng này, nghe chuyện cây gỗ kỳ lạ, chàng cũng tò mò tìm đến. Thấy cây gỗ đẹp thì có đẹp nhưng cũng không lớn lắm mà sao cả trăm người kéo không được thì chàng lấy làm lạ lắm. Cũng vẫn là tò mò, chàng xắn tay áo lên, bảo mọi người cho mình kéo thử một cái xem sao. Chiều ý hoàng tử, mọi người lui cả ra. Nhưng thật vô cùng bất ngờ, khi hoàng tử vừa cầm thừng co tay lại thì cây gỗ cũng lập tức chuyển động, rồi dần dần, theo sức kéo mà tiến vào bờ. Đến khi chạm đất, hoàng tử kéo mạnh một cái nữa thì cây hoàn toàn đã nằm trên bãi biển.

Mọi người vô cùng phấn khởi, vỗ tay reo hò không ngớt. Xong xuôi, sau khi hỏi ý kiến dân làng, hoàng tử cho quân lính đem cây gỗ về kinh đô. Về phía dân làng, tuy cũng có người còn tiếc rẻ, nhưng đa phần cho rằng, đưa cây gỗ về kinh là hợp lý hơn cả, vì như vậy tất cả bàn dân thiên hạ sẽ đều được chiêm ngưỡng. Còn về phía hoàng tử thì cũng chẳng có vui mừng nào hơn, chàng cho là có duyên cớ, bèn không tiếp tục đi tìm vợ nữa, mà lệnh cho quân lính trở về kinh, cùng với cây gỗ.

Khỏi phải nói, khi về đến kinh đô thì mọi người, mọi nơi nghe tiếng, náo nức tìm đến xem đông như thế nào. Nhưng rồi sự kiện ấy cũng mau chóng qua đi bởi lẽ mọi người nhìn mãi rồi cũng chán, vì cây đẹp thì có đẹp nhưng chẳng thấy có biểu hiện gì là lạ lùng cả. Mà dân chúng cần là cần sự lạ lùng, xưa nay chưa từng có, chứ không phải là một cái cây đẹp. Chỉ riêng có hoàng tử, do chính tay mình đã chứng kiến và thực hiện được một điều kỳ diệu, nên còn giữ mãi trong lòng sự vui mừng và niềm mong đợi.

Khi mọi người đã xem chán xem chê, đến mức không còn ai thiết xem nữa, thì hoàng tử mới sai quân lính đem cây về trước Đông cung để hàng ngày được nhìn ngắm và gần gũi với cây. Cây quả là đã có tình ý với hoàng tử thật. Từ đó trở đi, mỗi đêm trăng sáng, hoàng tử bỗng thấy trong thân gỗ bước ra một người con gái xinh đẹp tuyệt trần, và cùng lúc, là mùi hương thơm ngào ngạt tỏa ra theo mỗi bước chân của nàng. Mê mẩn trước người đẹp, hoàng tử vội vàng chạy tới, nhưng lần nào cũng vậy, hễ cứ giáp mặt, là người con gái lại biến ngay vào trong thân gỗ.

Sau vài lần như thế, hoàng tử đã nghĩ ra được một cách, cũng khá đơn giản chứ chẳng có gì ghê gớm lắm. Chàng cho mấy người lính hầu đứng nấp ở xung quanh, còn tự mình cũng nấp sẵn ở gần đấy. Khi cô gái vừa xuất hiện thì hoàng tử đã bước ra nắm chặt lấy tay nàng, và mấy người lính cũng lập tức khiêng cây gỗ đem dấu biến đi. Hoàng tử bảo cô gái hãy vui lòng vì chàng mà ở lại. Cô gái e lệ cúi đầu. Thế rồi, ngay lúc đó chàng dẫn nàng đến trình với đức vua cha và hoàng hậu, kể lại hết đầu đuôi ngọn ngành, và xin cha mẹ hãy tác thành cho họ.

Nhà vua lắng nghe, rồi nói: “Được. Để xem”, xong cho gọi thị nữ đưa nàng về phòng riêng, còn hoàng tử thì trở về Đông cung.

Sáng hôm sau thiết triều, nhà vua cho triệu quan Thái bốc (vị quan phụ trách việc tính âm dương bói toán) vào để bói xem điều lành điều gở thế nào. Sau khi nghe tấu trình là quẻ đại phúc, nhà vua cả mừng rồi ngay sau đó, cho cử đại lễ để hoàng tử sánh duyên cùng cô gái.

Từ đó, cuộc sum vầy của đôi trai gái diễn ra thật vô cùng êm ả, hạnh phúc. Ba năm sau, họ sinh được một gái và một trai.

3. Sự tích bà chúa Ngọc

Tưởng rằng cuộc tình duyên ấy sẽ mặn nồng mãi mãi đến lúc đầu bạc răng long. Nào ngờ hoàng tử cũng là kẻ bạc tình, chỉ chung thủy được có mấy năm đầu. Khi vợ đã có con thì chàng ta đâm ra hay chơi bời chứ chẳng quan tâm được như trước. Nay rượu chè, mai cờ bạc, rồi đi dong duổi khắp nơi, không chú ý gì đến việc dạy dỗ con cái. Nàng đã nhiều lần khuyên can nhưng chàng vẫn chứng nào tật ấy, làm nàng rất chán nản. Vì vậy, ở trong hoàng cung, sống giữa nhung lụa, kẻ hầu người hạ không thiếu, mà nàng cảm thấy bơ vơ, rồi buồn tủi xót xa, chỉ muốn tìm cách bỏ đi, không chút luyến tiếc. Bởi vì con người ta vốn là vậy, nên dẫu là thần thánh, thì khi tình yêu đã hết, tất cả sẽ chỉ là vô nghĩa.

Thế rồi một hôm, nhân khi hoàng tử bỏ đi chơi lâu ngày, nàng tìm thấy cây kỳ nam mà khi trước bọn lính đã đem dấu biệt. Nàng gọi hai con đến rồi đọc một câu thần chú, thế là cả ba mẹ con cùng nhập vào cây kỳ nam. Cây kỳ nam tự chuyển động rời khỏi hoàng cung rồi lăn xuống sông. Từ sông, kỳ nam dòng nước trôi ra biển. Biển lúc ấy bỗng nhiên nổi luồng gió trái. Và theo chiều gió, cây kỳ nam trôi mãi, trôi mãi. Cuối cùng trở lại biển phương Nam. Đến đúng trước cù lao Huân thì gió lặng và cây kỳ nam dừng lại. Cây trôi vào sát mép nước. Từ thân cây, cả ba mẹ con bỗng chốc hiện ra, bước lên bờ, rồi trở về nhà cũ.

Cả hai ông bà cha mẹ nuôi lúc ấy đều đã mất. Nhà vắng vẻ tiêu điều. Ba mẹ con bắt tay ngay vào việc dọn dẹp sửa sang cửa nhà, lập bàn thờ cha mẹ, ông bà tổ tiên, rồi cùng làm ăn sinh sống với dân làng. Từ đấy trở đi, quê hương, vùng cù lao Huân mỗi ngày một thêm ấm no, trù phú.

Thế rồi đến một hôm, giữa lúc trời quang mây tạnh, trước sự chứng kiến và ngạc nhiên của mọi người, cả ba mẹ con cùng bay vút lên trời. Ở phương Bắc, hoàng tử đi chơi về thấy vợ con mất tích. Tìm cây kỳ nam ngày trước thì cũng chẳng thấy đâu. Chàng hối hận vô cùng, lòng tự nhủ lòng sẽ tìm ra bằng được ba mẹ con, dẫu có phải đi xuống tận địa ngục. Khi xưa, lúc ở bờ biển chàng có nghe dân chúng nói cây gỗ này trôi từ biển phương Nam lại. Thế là hoàng tử vào từ biệt vua cha và hoàng hậu, rồi cùng một số gia nhân, binh lính và thủy thủ xuống thuyền, dong buồm vượt biển hướng về phương Nam.

Khi thuyền vừa đúng đến cửa Đại An thì bỗng đâu một trận cuồng phong dữ dội nổi lên. Thuyền đắm, cả hoàng tử cùng gia nhân thủy thủ đều chìm sâu xuống đáy nước. Nhưng khi cơn bão tan thì tự nhiên biển ở chỗ ấy cũng nổi lên một mô đá nhỏ, vượt cao khỏi mặt nước. Trên mặt mô đá có những hình thù ngoằn ngoèo tựa như những hàng chữ nổi. Từ bao đời nay, đã có nhiều người hay chữ và kiến thức uyên bác đi thuyền tới đó, nhưng chưa ai đọc được đấy là những chữ gì. Và có lẽ như thế nên có thể cho rằng, những điều bí mật của thiên cơ, chắc còn lâu người ở dưới trần gian mới có thể hiểu thấu được hết.

Ba mẹ con nàng tiên đã về trời, nhưng từ đó đến nay vẫn thường hiển linh ở các nơi gần xa quanh vùng cửa Đại An, vùng cù lao Huân, cù lao Yến. Vì vậy dân đi biển, đi đánh cá, đi tìm tổ yến vẫn thường bày lễ vật, thắp hương rồi hướng mặt lên trời cao cầu xin sự che chở, phù hộ độ trì của nàng tiên, mà từ đó trở đi được kính cẩn tôn xưng là bà chúa Ngọc. Bà chúa Ngọc còn được gọi là bà chúa tiên hay Thánh mẫu Thiên Ya na, theo cách gọi của người Champa – một dân tộc đã định cư lâu dài ở vùng đất này.

Từ Huế đến Nha Trang ở đâu cũng có điện thờ bà chúa Ngọc. Triều Nguyễn có sắc thượng phong cho bà là “Hồng Nhân phổ tế linh ứng Thượng đẳng thần”. Tại Nha Trang có tháp lớn cao sáu trượng để thờ bà chúa Ngọc. Lại có cả những tháp nhỏ xung quanh để thờ hoàng tử, hai người con và hai ông bà bố mẹ nuôi. Bia đặt trong tháp lớn do chính tay quan đại thần Phan Thanh Giản thời Tự Đức soạn. Trước kia, hàng năm triều Nguyễn đều ủy thác cho bộ Lễ về đây làm lễ quốc tế.

Sự tích sông Cửu Long

1. Hai vị thần khổng lồ

Cửu Long có nhiều tên, trong đó một tên rất quen thuộc với Việt Nam cũng như trên thế giới là sông Công. Công, tiếng Lào Thái có nghĩa là “chờ”. Tại sao lại gọi sông Chờ? Có một sự tích lí thú kể ra như sau:

Vào một thời xa lắc xa lơ có hai vị thần khổng lồ ^[1]. Cả hai đều có tấm thân vĩ đại, sức lực rất khoẻ, có thể dời núi lấp biển chỉ trong khoảnh khắc. Tuy vậy mỗi thần lại kiếm ăn bằng một nghề khác nhau, do đó tính nết cũng không giống nhau. Một bên thường ngày len lỏi núi rừng săn bắt thú vật; còn một bên thì ngồi một chỗ làm nghề câu. Một bên tính nóng nảy nhưng chân thật; còn một bên thì điềm đạm nhưng hay tính toán. Hai vị thần này chơi với nhau thân thiết. Mỗi lần bên này săn được mồi ngon hay bên kia câu được cá béo, thường đem biếu nhau hoặc mời nhau ăn uống vui vẻ.

Một hôm, chẳng hiểu vì sao giữa hai thần lại nổ ra một cuộc tranh cãi gay go. Suốt mấy ngày liền chẳng ai chịu nghe ai. Cuối cùng họ đi tìm trọng tài để nhờ phân xử. Gặp một thiên thần ^[2], cả hai bên đến trình bày đầu đuôi. Nghe xong câu chuyện của họ, vị thiên thần bảo:

– Chuyện này thật là khó xử. Thôi, bây giờ ta tạm giải quyết bằng cách thế này. Cả hai hãy làm một cuộc chạy đua, ai đến đích trước thì coi như người đó thắng cuộc. Hai vị có bằng lòng chăng?

2. Sự tích sông Cửu Long

Thấy cả hai đều gật đầu, thiên thần bèn dẫn họ đến một nơi cao ráo làm điểm xuất phát, giao hẹn rằng sau khi nghe một tiếng trống, hai bên phải chạy đúng hướng về góc đông nam, lấy biển làm đích.

“Thùng” tiếng trống lệnh vang lên. Hai cặp giò khổng lồ bắt đầu cất bước. Nhưng đoạn đường mở đầu này lại đầy hiểm trở. Khắp nơi núi non dựng đứng như bức trường thành hết lớp này đến lớp khác, muốn chạy cho nhanh đâu phải là dễ.

Thần Săn vốn quen leo đồi vượt dốc nên chạy miết bất kể trở lực. Còn Thần Câu tỏ ra ngần ngại : “Dại gì leo trèo cho mệt. Ta cứ chạy theo thế núi, tuy có quanh co một chút nhưng đỡ mất công lên lên xuống xuống, đã nhọc lại lâu”. Nghĩ sao làm vậy. Nhưng Thần đâu có ngờ rằng trong khi mình còn loanh quanh giữa những dãy núi trập trùng, thì đối phương cứ cắm cổ phóng tới, đạp bằng mọi bên, vọt qua các vực. Chẳng bao lâu, Thần Săn đã bước đến cánh đồng bát ngát và bằng phẳng. Thần bèn ngồi lại nghỉ vì quá mệt. Thần Câu men theo chân núi chạy hoài, hồi lâu thấy sốt ruột, mới bay vọt lên cao để tìm. Khi thấy Thần Săn đã sắp tới đích, Thần Câu rất lo, vội đáp xuống chạy rẽ về phía tây nam cho mau đến bờ biển gần nhất. Nhưng cũng muộn mất rồi. Thần Săn sau khi xả hơi, vội làm một mạch đến đích và được thiên thần cồng nhận thắng cuộc.

Ngày nay con đường Thần Săn chạy, đá văng đất lún, trở thành dòng sông. Dòng sông này thường thẳng nhưng đặc biệt có nhiều ghềnh thác. Chỗ Thần Săn ngồi lại nghỉ nay là Biển Hồ ^[3]. Còn con đường mà Thần Câu chạy thì không được liên tục. Một đoạn của nó cũng thành dòng sông, dòng sông này chảy hiền từ, ít ghềnh thác nhưng đặc biệt có lắm khúc quanh co. Vì Thần Câu đến đích chậm nên con sông ấy cũng có tên là sông Chậm. Còn Thần Săn đến trước phải đợi chờ nên người ta cũng gọi con sông ấy là sông Chờ. Người ta còn nói vì Thần đi đi lại lại chờ đợi nên chỗ ấy trở thành chín cửa sông như chín con rồng, vì thế còn có tên là Cửu Long.

Anh nông dân và thần núi

Chuyện này đã lâu lắm rồi. Một anh nông dân quanh quẩn thế nào một hôm lại lạc vào rừng sâu và gặp ngay thần Núi. Phải nói rỏ ràng anh nông dân chỉ mới biết bóng dáng của thần Núi qua các tranh vẽ mà thôi. Nhìn thấy anh, thần núi quát tướng lên:

– Anh kia, mi là người trần! Phải biết rằng ai đã đến đây cũng không thoát khỏi tay ta, đừng có chạy. Ta phải ăn thịt ngươi! Sửa soạn đi thôi.

Anh nông dân sợ rung cả người nhưng cố trấn tỉnh đáp lại:

– Tôi đã nghe nói đến ngày rất nhiều. Vậy ra ngài là thần Núi? Rừng rậm thế này tôi cũng chẳng thoát được với ngài. Tôi đã sẵn sàng, ngài muốn làm gì tùy ý. Nhưng ngài có thể rộng lượng cho tôi được nói một điều không?

– Nào, còn muốn nói gì nữa? Nói cho tường tận, Thần Núi hét to.

Anh nông dân liền nói:

– Người ta có thể biến thành cái gì cũng được. Tôi chỉ khao khát rằng trước khi bị ngài ăn thịt, tôi được thấy tận mắt cái tài của ngài coi nó thế nào.

Thần núi cười sằng sặc:

Cái đó có hề chi. Nói đi, anh muốn ta biến thành thứ gì nào?

– Xin ngài biến thành cây đại thụ. Bằng cây nào cao nhất xung quanh đây mới giỏi.

– Anh nói.

Trong nháy mắt, thần Núi đã biến thành một cây đại thụ ngọn cao nhất, tưởng chạm đến cả trời.

Anh nông dân đưa tay vuốt thân cây mà khen lấy khen để:

– Đúng là thần Núi rồi! Mình không ngờ rằng cây đại thụ lại cao lớn như thế.

– Anh đã thấy phép lạ của ta chưa? Đủ rồi chứ?

– Thần Núi đắc chí hỏi anh.

Nhưng anh nông dân lại xin thêm một điều nữa:

– Tôi muốn xem ngài biến thành tảng đá nữa…

Tức thì thần Núi không còn cây đại thụ mà đã hóa thành một ngọn núi cao sừng sững trước mặt anh. Lần này anh lại khen lấy khen để thần Núi, rồi cuối cùng anh nói:

– Thế là ngài đã biến được thành hai thứ to lớn nhất mà tôi vẫn ao ước được thấy. Vậy ngài có thể biến thành một thứ gì nhỏ tí tỉ tì ti không ạ? Ngài trổ tài lần nữa xem, ngài thử biến thành một hạt đậu trên bàn tay tôi đi nào…nào…

– Hừm… thế thôi à?

– Thần Núi cả cười, nhăn cả cái mũi dài thườn thượt.

Thần Núi biến ngay thành một hạt đậu nhỏ tẹo trên lòng bàn tay anh nông dân.

Anh bỏ luôn hạt đậu vào mồm, nhai nhai và nuốt chửng.

Từ đó người ta quen miệng chế giễu những chàng có tính khoe khoang là “Thần Núi”.

Hai nàng công chúa nhà Trần

Vào thời nhà Trần có một ông vua sinh được năm nàng công chúa, trong đó có hai nàng xinh đẹp: một người tên là Bảo Nương, một người tên là Ngọc Nương. Năm hai nàng đến tuổi lấy chồng, vua cha toan hạ chiếu kén rể nhưng cả hai đều từ chối. Họ chỉ thích đi xem núi sông cảnh vật trong nước. Họ tâu với vua cha trong một buổi vấn an:

– “Thưa phụ hoàng! Phong cảnh nước nhà thật muôn phần cẩm tú. Chúng con chưa muốn lấy chồng. Chúng con chỉ xin phép phụ hoàng đi chơi một chuyến để xem cho thỏa thích”.

Vua Trần không biết làm sao can ngăn được, đành phải chiều ý hai con. Họ cải trang thành hai gã con trai, mang theo một số người hầu hạ, và từ đấy, đoàn du hành không quản gió sương, đi khắp mọi nơi trong nước, đặt dấu chân ở nhiều danh lam thắng cảnh.

Vào hồi đó, có giặc Nguyên sang cướp nước ta. Quân của chúng rất hung ác, đi đến đâu thì cướp bóc tàn phá đến đấy. Dưới tay chúng, những đình đài miếu mạo cũng như nhà cửa dân cư đều lâm kiếp tro bụi. Nhà vua phái bao nhiêu quân đội đến biên thùy nhưng không sao ngăn được bước tiến của chúng. Chẳng bao lâu, chúng đã chia nhau chiếm khắp đầu gò cuối bãi một vùng hữu ngạn sông Thương, đóng đồn la liệt, để rồi hãm hiếp, chém giết, đốt phá không còn kiêng nể gì.

Bấy giờ, hai nàng công chúa đang ở bên tả ngạn sông Thương. Vì vùng Đa-mỗi có nhiều phong cảnh đẹp, nên hai chị em sai làm nhà trên bờ sông để tiện trú chân ngắm cảnh. Thấy đất nước và dân cư bị tàn phá vì lũ giặc hung hãn, hai nàng xiết bao căm tức. Họ bèn bàn với nhau cho người về xin phép vua cha một phen liều mình diệt giặc.

Cầm đầu lũ giặc lúc đó ở vùng Bắc Giang có hai tên tướng tiên phong. Chúng lăm le vượt sông tiến nhanh về phía Kẻ Chợ. Hai nàng bí mật bàn với các phụ lão làng Đa-mỗi giúp cho mình thực hiện được mưu kế.

Thấy họ quả quyết, các phụ lão đành vâng lời. Hai nàng bèn trang điểm rất đẹp, giả làm hai cô gái bán hàng ở chợ ben sông, cố làm cho giặc ở bên kia trông thấy. Quả nhiên, hai tên tướng giặc vừa nhác thấy bóng hồng thì tâm thần mê mẩn, chúng liền rút lệnh tiễn cho quân hầu sang sông, truyền lệnh cho làng Đa-mỗi phải đưa sang dâng nạp hai người con gái đó, nếu kháng cự thì dân làng sẽ không thoát được cái vạ “làm cỏ” một khi quân “thiên triều” sang sông. Hai nàng bảo chúng:

– Chị em chúng tôi vẫn có lòng chờ hai tướng quân. Nhưng chúng tôi vốn là con vua cháu chúa cũng biết chút lễ nghĩa. Nếu hai tướng quân có lòng thương thì cho sang đây hai chiếc thuyền hoa, chọn ngày lành tháng tốt, đón về tử tế. Nếu tính chuyện “cẩu hợp” thì chị em chúng tôi thà nhảy xuống sông phó cho dòng nước, chứ không chịu để nhơ nhuốc tấm thân.

Quân hầu trở về tin lại. Hai tên tướng giặc bèn sai lấy hai chiếc thuyền, trang sức đẹp đẽ, cho mười quân hầu và thị nữ mang vàng bạc chèo sang đón về. Thấy chúng đến, hai nàng đón tiếp rất tử tế, sai dọn cỗ bàn mời chúng ăn. Trong khi đó, có mấy người thợ mộc đã cắt đặt sẵn, kín đáo lôi thuyền lên bãi dùng khoan đục mỗi thuyền chừng vài chục lỗ nhưng chú ý đút nút kín lại, rồi đưa xuống nước như cũ. Sau khi phái mấy người thân tín phi ngựa về Kẻ Chợ báo tin cho quân triều, hẹn ngày tiến quân, đồng thời gửi lời vĩnh biệt của mình tới hoàng hậu, vua cha và anh chị em hoàng thân quốc thích, hai nàng quay ra bảo mấy tên quân hầu của giặc:

– Các người về bẩm với hai tướng rằng chị em chúng tôi đã chọn được ngày lành tháng tốt, đúng giờ thân sẽ xin xuống thuyền sang sông. Nhưng hai chị em chúng tôi phải lên chỗ muôn tên nghìn giáo thì rất sợ hãi, chỉ mong hai tướng quân cùng đi thuyền đến làm lễ hợp cẩn ngay trên thuyền hoa này.

Đúng ngày hẹn, hai nàng công chúa xuống thuyền. Sắp sang bên kia sông, hai nàng nhất định bắt quân hầu cắm lại để đợi. Quả nhiên, hai tướng giặc chờ không được phải thân hành đi thuyền đến. Trông thấy hai nàng xinh đẹp, bọn chúng hết sức thèm muốn. Cho nên sau chén rượu hợp cẩn, chúng đã ra lệnh cho bao nhiêu thuyền khác lui ra xa.

Giữa lúc hai tên tướng giặc đang say sưa vì rượu nồng gái đẹp thì những chàng trai làng Đa-mỗi đã ước hẹn sẵn, lặn ra giữa sông, lần đến dưới đáy hai chiếc thuyền hoa, tháo tất cả những cái nút to nhỏ ra. Nước chảy mạnh vào thuyền và không mấy chốc đưa tất cả xuống thủy phủ.

Bấy giờ quân triều đình đã bí mật kéo tới rất đông. Khi được người Đa-mỗi kể lại tin đó, họ vượt sông ba mặt tiến đến đánh úp. Bọn giặc không tướng như rắn mất đầu nên tan vỡ rất chóng. Cuối cùng, quân ta đã tiêu diệt được cả một cánh tiên phong địch, chặn được bước tiến của chúng, nhờ đó đủ thì giờ cho vua quan và tướng sĩ rút lui khỏi kinh thành.

Về sau, đến ngày đại quân của nhà vua đuổi giặc ra ngoài bờ cõi, người ra nhớ đến công lao hai nàng công chúa Bảo Nương và Ngọc Nương nên dựng đền tại nhà của họ ở Đa-mỗi để thờ.

Chuyện kể về Lê Như Hổ

Lê Như Hổ

Ở làng Tiên Châu bây giờ thuộc về tỉnh Hưng Yên, ngày trước có một anh học trò họ Lê. Người anh to cao, ăn khỏe như hổ, bởi thế người ta gọi là Như Hổ. Cha mẹ anh nhà nghèo nhưng cũng cố gắng nuôi con ăn học. Từ lúc Hổ biết làm văn bài, mỗi bữa cha mẹ cho ăn một nồi bảy cơm. Nhưng chỉ được nửa năm trong nhà hết veo cả gạo, phải cho anh chàng đi ở gửi rể. Nhà ông nhạc Hổ là một nhà giàu ở làng Thiện Phiến. Khi rể mới đến, cha vợ cho ăn mỗi bữa một nồi năm, nhưng vẫn thấy Hổ ăn rồi lại nằm khểnh không chịu học hành gì cả. Một hôm ông nhạc đến tìm ông thân sinh ra Hổ, hỏi: “ạng bảo con ông là người chăm học làm sao từ khi nó đến nhà tôi, chẳng thấy nó học một tiếng nào?” Cha Hổ hỏi lại: “Mỗi bữa ông cho cháu ăn bao nhiêu?”
-“Một nồi năm”
-“Thế thì cháu không học là phải. Nhà tôi dẫu túng kiết cũng phải cho cháu ăn một nồi bảy”. Từ đó cha vợ bảo thổi cho anh chàng mỗi bữa một nồi bảy, mới thấy Hổ cầm sách học được một hai tiếng. Người mẹ vợ thấy vậy tỏ ý không bằng lòng. Một hôm bà phàn nàn với chồng:
-Lấy vợ kén tông, lấy chồng kén giống, ông chọn phải đồ ăn hại, chả làm nên được tích sự gì cả. Chồng đáp:
-Nó có sức ăn hơn người chắc có tài hơn người. Đừng lo!
-Nếu thế thì chúng ta có mấy mẫu ruộng hoang, thử bảo nó ra đấy vỡ xem có làm nổi hay không thì biết. Người cha vợ liền bảo Hổ vỡ ruộng giúp. Hổ nhận ngay, nói rằng:
-Được, ngày mai cứ nấu nhiều cơm cho ăn, con sẽ xin làm chu tất. Qua ngày mai, ăn xong, Hổ cầm con dao lớn ra đầu làng ngồi dưới gốc đa. Nhân có gió mát chàng thiu thiu ngủ và rồi làm luôn một giấc ngon lành. Đến khi mẹ vợ đi chợ về qua thấy Hổ vẫn còn ngáy rống dưới bóng cây, tất tả chạy về bảo chồng:
-ông còn thổi nhiều cơm cho nó ăn nữa thôi!… ông ra mà xem nó đang vỡ ruộng dưới gốc đa kia kìa. Thật là đồ ăn hại đái nát! Không ngờ khi bà mẹ vợ gặp Hổ, chính là lúc Hổ sắp tỉnh giấc. Anh chàng vươn vai rồi cầm dao xuống ruộng, chỉ trong một buổi phát luôn ba mẫu cỏ. Hổ phát nhanh đến nỗi cá chạy không kịp, chết trôi nổi đầy đồng, bắt không biết bao nhiêu mà kể. Đến khi cha mẹ vợ ra ruộng thăm, thì ruộng cỏ đã phát xong lại được thêm mấy thúng cá. Họ mới biết chàng rể nhà mình là người có tài, tấm tắc khen ngợi. Khi lúa chiêm đã chín vàng, người mẹ vợ bảo Hổ đi mượn lấy hai mươi công gặt. Anh chàng bỏ đi chơi đâu một lúc rất lâu rồi về cho biết là không mượn được một người nào cả. Nhưng lúc bấy giờ ở nhà đã thổi xong một nồi ba mươi cơm, chỉ còn đợi thợ gặt đến ăn. Hổ bảo: “Họ không chịu đến gặt, âu là con xin cố sức giúp thầy mẹ”. Thế là Hổ ngồi một mình tì tì chén hết cả một bung lớn tướng cơm. Thấy mẹ vợ có ý không bằng lòng, anh chàng thưa: “Mấy mẫu lúa ấy mẹ cứ để mặc con gặt và gánh chỉ trong một ngày là xong hết”. Nói đoạn Hổ cầm dao chặt tre chẻ lạt mang đi. Hổ gặt độ nửa ngày là xong hai mẫu lúa, thế rồi bó tất cả lại thành bốn năm gánh lớn tướng lần lượt quảy về. Và chỉ đến chập tối là xong tất. Từ đó người mẹ vợ mến phục con rể, cho Hổ ăn đầy đủ để chàng an tâm học tập. Hổ học đến đâu nhớ đến đấy, không bao lâu thi đậu ông nghè. Trong thời gian đi thi Hổ đánh bạn với một anh chàng cũng nổi tiếng ăn khỏe tên là Nguyễn Thanh, người trong xứ Thanh. Khi chia tay, bạn mời đến chơi nhà, Hổ hỏi bỡn:
-Nhà bác có đủ cho tôi ăn một tháng không? Nguyễn Thanh trả lời:
-Bác đừng lo. Cứ đến chơi, thế nào cũng đủ. Sau đó ít lâu, Hổ cùng một người đầy tớ y hẹn đến chơi nhà Nguyễn Thanh. Bấy giờ ông Thanh đi vắng. Hổ bảo vợ bạn:
-ông nhà ta có hẹn tôi đến chơi. Nay tôi có việc qua đây, thầy tớ độ 30 người, nhờ bác biện cho một bữa. Vợ ông Thanh lập tức bảo người nhà thổi một nồi 50 cơm và mổ một con lợn to dọn thành sáu mâm cỗ bưng lên. Trước mặt người đàn bà, Hổ sai người hầu làm bộ lăng xăng vờ ra gọi tất cả thầy tớ vào ăn. Nhưng cuối cùng chỉ có một thầy một tớ ngồi chén tì tì hết mâm nọ đến mâm kia. Xong đâu đó, Hổ cáo từ lui về. Hôm sau, ông Thanh trở về nhà, người vợ kể chuyện lại cho biết, ông Thanh nói:
-Thôi đích là Lê Như Hổ rồi! Năm sau, ông Thanh một mình tìm đến chơi nhà Hổ, Hổ sai mổ hai con lợn và bốn mâm xôi làm cỗ đãi khách. Người nhà bưng cho chủ và khách mỗi người một con lợn và một mâm xôi. ông Thanh chỉ ăn hết có một góc con lợn và một góc mâm xôi. Còn Hổ ngốn hết phần cỗ của mình rồi lại ăn trèo sang mâm của bạn. Nguyễn Thanh cả sợ nói:
-Sức ăn của bác thật là như hổ. Cơ nghiệp nhà tôi già lắm cũng chỉ thết quan bác được mươi bữa mà thôi! Về sau, Lê Như Hổ làm quan to trong triều. Một lần vâng mệnh vua đi sứ Trung Quốc, Hổ đưa theo một người hàng thịt có tài biện bác để theo hầu. Khi sứ bộ đến kinh đô, vua Trung Quốc nghe tiếng sứ giả nước Nam là người ăn khỏe khác thường, mới sai dọn yến để xem thử thế nào.
Vua bảo đặc biệt sai dọn 18 mâm cỗ đặt lên 18 tầng cao. Cỗ ở tầng thứ 18, vua sai đầu bếp giỏi lấy đầu cá làm thành một cái đầu người trông như thật để dọa sứ giả. Đoạn sai mời riêng Hổ vào ăn. Hổ đập bụng ăn hết cỗ tầng dưới rồi trèo lên ăn cỗ tầng trên, liên tiếp một mạch không nghỉ. †n đến cỗ ở tầng thứ 18, Hổ thấy cái đầu người, nhìn qua biết là đầu cá, liền cầm đầu đũa móc con mắt giơ lên cho mọi người xem rồi bảo người hầu:
-Ta xưa nay chưa biết mùi thịt người là thế nào, nay được hoàng đế cho ăn đầu người phương Bắc thật là quý. Vậy hãy đem dao lại đây cho ta. Mọi người đứng dưới đều bịt mắt không dám trông lên. Việc đến tai vua, vua rất kính phục, nhưng cho câu nói của Hổ xúc phạm đến quốc thể, mới sai những người hầu bưng đầu đi. Rồi vua sai lấy sơn gắn mắt Hổ lại, giữ riêng ở một nơi. Ba hôm sau, vua sai dắt Hổ đi khắp mọi nẻo trong hoàng thành rồi lại dắt trở về chỗ ăn yến cũ, hỏi: “Chỗ này là chỗ nào?” Hổ đáp: “Đây là chỗ tôi ngồi ăn yến hôm nọ”. Vua khen là người có tài, bèn tha cho Hổ không phải gắn mắt nữa. Bấy giờ ở Trung Quốc trời làm hạn hán suốt ba bốn tháng không có lấy một giọt mưa. Nhân có sứ giả các nước bốn phương đến chầu, vua mới hạ chiếu cho các sứ thần làm lễ cầu đảo. Ai cầu được ứng nghiệm sẽ được phong tước và trọng thưởng. Hổ nhờ người hàng thịt xem tượng trời biết là còn lâu mới mưa, nên tâu rằng: “Nước chúng tôi là nước bé, xin để sứ giả các nước lớn cầu đảo trước đi đã”. Vua y theo. Sứ giả các nước lần lượt vào làm lễ đều chả ăn thua gì.
Đến lượt sứ giả Việt Nam, Hổ tâu vua rằng: “Trong sứ bộ chúng tôi có một người có phép hô phong hoán vũ. Nếu bệ hạ muốn dùng xin để gọi vào”. Vua lập tức cho đi gọi. Hổ đưa người hàng thịt đến cho vua. Người hàng thịt thấy trời chưa có dấu hiệu gì tỏ ra sắp có mưa nên lúc đến nơi, tâu vua: “Xin bệ hạ cho xây một cái đài cao 10 trượng: trên đó phải sắm đủ lễ vật cần thiết. Thần sẽ chọn ngày tốt trai giới lên đàn rồi gọi mưa đến”. Công việc cứ dềnh dàng mãi cho đến lúc rễ si và cỏ gà đều đâm nõn trắng, họ mới tâu vua xin bắt đầu làm lễ. Cúng ngày hôm trước thì hôm sau trời liền đổ mưa suốt hai đêm ngày. Người Trung Quốc từ vua chí dân đều mừng rỡ, khen sứ giả Việt Nam có bụng chân thành làm cảm động được trời đất. Vua Trung Quốc bèn phong cho người hàng thịt làm “Lưỡng quốc quốc sư” còn Hổ thì phong làm “Lưỡng quốc thượng thư”. Thấy Hổ có tài, vua Trung Quốc lưu lại bắt dạy hoàng tử. Hổ tuy muốn về lắm nhưng không thể chối được, bất đắc dĩ phải ở lại dạy học. Theo phép dạy của Hổ thì “trước học lễ, sau mới học văn”. Hễ hoàng tử hơi có tý lỗi là Hổ cầm roi vụt ngay vào đít. Hoàng hậu thương con hay phải đòn, mới xin vua chọn một ông thầy khác. Vì thế Hổ ta được trở về nước. Lúc hai thầy trò Hổ về, vua Việt Nam cho là họ có công lao, phong thưởng rất hậu. Khi Hổ chết, vua Trung Quốc sai sứ sang điếu và ban một cái áo quan bằng đồng.