Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ Bình Xiêm La: từ khởi nghĩa Tây Sơn đến đại thắng Rạch Gầm – Xoài Mút. (P1)

Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ Bình Xiêm La: từ khởi nghĩa Tây Sơn đến đại thắng Rạch Gầm – Xoài Mút. (P1)

• Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ (Phần 1)
• Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ (Phần 2)
• Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ (Phần 3)

1. Bối cảnh lịch sử và sự ra đời của phong trào Tây Sơn

• Đất nước chia cắt và rối ren: Đại Việt cuối thế kỷ 18 bị chia cắt bởi sông Gianh thành hai miền Nam – Bắc (Đàng Ngoài do chúa Trịnh và vua Lê nắm giữ, Đàng Trong do chúa Nguyễn cai trị). Về sau, Đàng Trong lâm vào khủng hoảng sâu sắc khi quyền thần Trương Phúc Loan chuyên quyền, vơ vét của cải, khiến nhân dân lầm than và oán hận đến tận cùng.
• Ngọn lửa khởi nghĩa Tây Sơn: Tại vùng Tây Sơn (Hoài Nhơn), ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ (vốn gốc họ Hồ) dưới sự dìu dắt của thầy Trương Văn Hiến đã phất cờ khởi nghĩa với khẩu hiệu lấy của người giàu chia cho người nghèo, được đông đảo nhân dân, người Thượng và người Hoa hết lòng ủng hộ.

2. Tài năng quân sự của Nguyễn Huệ và bước ngoặt ở miền Nam

• Lên ngôi vị chủ lực: Nguyễn Huệ (tên thật là Hồ Thơm) sớm bộc lộ tư chất thiên tài quân sự, trực tiếp chỉ huy các trận đánh thắng lợi giòn giã, đánh chiếm Quy Nhơn và mở rộng vùng kiểm soát từ Quảng Ngãi đến Bình Thuận.
• Quyết sách táo bạo của nhà Tây Sơn: Khi rơi vào thế lưỡng đầu thọ địch (bị cả quân Trịnh ở phía Bắc và quân Nguyễn ở phía Nam tấn công), Nguyễn Nhạc quyết định tạm hòa hoãn với quân Trịnh để dồn toàn lực đánh quân Nguyễn ở phương Nam.
• Trận chiến Phú Yên và tiêu diệt hai chúa Nguyễn: Nguyễn Huệ dẫn quân đánh úp chớp nhoáng, thu phục Phú Yên rồi tiến vào Gia Định. Chỉ trong thời gian ngắn, quân Tây Sơn đánh tan lực lượng chúa Nguyễn, bắt sống Nguyễn Phúc Dương và truy sát Nguyễn Phúc Thuần, chấm dứt hoàn toàn sự thống trị của các đời chúa Nguyễn ở đàng trong và khôi phục Nam Trung Bộ lẫn Nam Bộ.

3. Đại thắng Rạch Gầm – Xoài Mút – Quét sạch quân Xiêm La

• Nguyễn Ánh cầu viện quân Xiêm: Sau khi thất bại và phải trốn chạy nhiều nơi, Nguyễn Ánh sang Xiêm La cầu cứu. Vua Xiêm phái hai tướng Chiêu Tăng và Chiêu Sương dẫn khoảng năm vạn quân (thủy bộ) tràn vào xâm lược miền Nam, gây ra nhiều tội ác và gieo rắc kinh hoàng cho nhân dân ta.
• Trận địa mai phục hoàn hảo: Nhận lệnh tiến vào Gia Định, Nguyễn Huệ đã quan sát tỉ mỉ và vạch ra kế sách thiên tài tại đoạn sông Rạch Gầm – Xoài Mút.
• Trận thủy chiến kinh hoàng:
  • Đêm rạng sáng ngày giao tranh, quân Tây Sơn dùng đội thuyền nhẹ khiêu chiến rồi giả thua nhử địch đuổi sâu vào trận địa mai phục tại Cù Lao Thới Sơn và sông Tiền.
  • Khi toàn bộ đội hình địch lọt vào bẫy, quân ta đồng loạt khai hỏa pháo hỏa hổ và thả thuyền cảm tử chở đầy vật liệu dễ cháy lao thẳng vào thuyền giặc.
  • Chỉ trong chưa đầy một ngày, toàn bộ thủy quân Xiêm La bị tiêu diệt hoàn toàn, khoảng hai vạn quân thủy bỏ mạng, các tướng Chiêu Tăng và Chiêu Sương hoảng sợ tháo chạy về nước, còn Nguyễn Ánh một lần nữa trốn chạy ra hải đảo.

Ý nghĩa lịch sử

Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút là một trong những chiến công hiển hách nhất lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, khẳng định thiên tài quân sự kiệt xuất của Quang Trung – Nguyễn Huệ và đập tan hoàn toàn mộng xâm lược của quân Xiêm La.