1. Cuộc Bắc tiến lần thứ nhất và việc thu phục Bắc Hà
Bối cảnh miền Bắc hỗn loạn: Sau khi chúa Trịnh Xâm qua đời, Bắc Hà rơi vào cảnh kiêu binh lộng hành, xã hội rối ren và triều đình sụp đổ. Tướng cũ Nguyễn Hữu Chỉnh đã hiến kế cho nhà Tây Sơn tiến đánh Phú Xuân và đánh ra Bắc Hà.
Chiếm lĩnh Phú Xuân và tiến ra Bắc: Nguyễn Huệ sử dụng kế ly gián tài tình khiến nội bộ quân Trịnh ở Phú Xuân rệu rã và nhanh chóng sụp đổ. Tiếp đà chiến thắng, Nguyễn Huệ sai Nguyễn Hữu Chỉnh dẫn tiên phong tiến ra Bắc.
Quét sạch thế lực họ Trịnh: Sử dụng mưu trí (như dùng hình nhân gỗ đánh lừa quân địch hết đạn) và tốc độ tấn công chớp nhoáng, quân Tây Sơn đánh tan các đồn phòng thủ, chúa Trịnh Tông tự sát. Nguyễn Huệ vào Thăng Long, yết kiến vua Lê Hiển Tông, giữ nghiêm kỷ luật không cho quân lính cướp bóc, đồng thời được gả công chúa Ngọc Hân nhằm hợp thức hóa thanh thế chính trị.
Rút quân về Nam: Sau đó, do Nguyễn Nhạc lo ngại và đích thân ra Bắc gọi về, hai anh em Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ đã rút quân về Nam, để lại vùng Bắc Hà trong tình trạng thiếu ổn định và giao quyền kiểm soát khu vực này cho Nguyễn Hữu Chỉnh.
2. Bi kịch “nồi da xáo thịt” trong nội bộ nhà Tây Sơn
Mâu thuẫn đỉnh điểm giữa hai anh em: Khi trở về, Nguyễn Nhạc xưng là Trung ương Hoàng đế, phong Nguyễn Lữ làm Đông Định Vương và Nguyễn Huệ làm Bắc Bình Vương. Do uy tín và thế lực của Nguyễn Huệ ngày càng lớn lấn át cả Nguyễn Nhạc, mâu thuẫn quyền lực giữa hai anh em bùng nổ dữ dội.
Cuộc chiến huynh đệ tương tàn: Hai anh em Tây Sơn chính thức đem binh khí đánh nhau. Nguyễn Huệ vây hãm thành Quy Nhơn gắt gao. Trước tình thế nguy cấp, Nguyễn Nhạc đã phải lên thành khóc lóc và xin em dừng tay vì tình máu mủ. Nguyễn Huệ động lòng, giảng hòa và rút quân về Thuận Hóa, để lại vết rạn nứt sâu sắc trong nội bộ nhà Tây Sơn.
3. Bi kịch nhà Lê và cuộc Bắc tiến lần thứ hai của Nguyễn Huệ
Sự lộng quyền của Nguyễn Hữu Chỉnh và nhà Lê: Sau khi nhà Tây Sơn rút đi, vua Lê Chiêu Thống đã nhờ Nguyễn Hữu Chỉnh dẹp loạn kiêu binh và tiêu diệt tàn dư họ Trịnh. Tuy nhiên, khi nắm được binh quyền trong tay, Nguyễn Hữu Chỉnh lại trở nên lộng quyền, mưu tính chống lại Tây Sơn và đòi lại đất Nghệ An.
Cuộc Bắc tiến lần thứ hai:
Trong tình thế lưỡng đầu thọ địch (phía Nam Nguyễn Ánh đang dần khôi phục lực lượng, phía Bắc nhà Lê và Nguyễn Hữu Chỉnh trở mặt), Nguyễn Huệ quyết định giải quyết mối họa miền Bắc trước.
Ông phái Ngô Văn Sở và Vũ Văn Nhậm ra Bắc tiêu chuẩn quân phản trắc. Nguyễn Hữu Chỉnh bị bắt và bị tiêu diệt, còn vua Lê Chiêu Thống phải bỏ chạy sang Trung Quốc lưu vong.
Trấn áp nội phản Vũ Văn Nhậm: Sau khi chiếm Thăng Long, tướng Vũ Văn Nhậm nổi lòng tham vọng, tỏ ý muốn chống lại Tây Sơn. Ngay lập tức, Nguyễn Huệ thân chinh dẫn quân kỵ hành quân thần tốc ra Bắc, bất ngờ đánh ập vào thành Thăng Long vào ban đêm và tiêu diệt Vũ Văn Nhậm. Sau đó, ông ổn định lại tình hình, trọng dụng các trí thức Bắc Hà như Ngô Thị Nhậm, Ngô Văn Sở rồi rút về Nam, chuẩn bị đối mặt với nguy cơ xâm lược lớn từ phương Bắc.
Bình luận